Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev almak isteyen adayların (Subay, Astsubay, Uzman Erbaş, Sözleşmeli Er) geçmesi gereken en zorlu aşama, sağlık kurulu raporu aşamasıdır.

2026 yılı alımlarında da binlerce aday; “TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği” hükümlerine göre yapılan muayenelerde, bazen çok basit bir göz derecesi, bazen çocukluktan kalma silik bir iz, bazen de hatalı teşhisler nedeniyle “Askerliğe Elverişli Değildir” veya “Öğrenci Olamaz” raporu alarak elenmektedir.

Ancak hastane heyetlerinin verdiği kararlar kesin değildir. Hukuka ve tıbba aykırı raporlara karşı idari itiraz ve iptal davası yoluyla sürece geri dönmek ve üniformaya kavuşmak mümkündür. Lex Akademi olarak bu rehberde, olumsuz sağlık raporlarına karşı izlenmesi gereken hukuki yolu adım adım anlattık.

TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ve Hastalık Dilimleri (A, B, D)

Yönetmelik, hastalıkları ve arızaları ağırlık derecesine göre harf dilimlerine ayırmıştır. Adayın veya personelin durumu bu dilimlere göre değerlendirilir:

• A Dilimi: “Sağlam” kabul edilenler veya askerliğe engel olmayan çok hafif arızalar. (Personel adayları genellikle sadece A diliminden kabul edilir).

• B Dilimi: Askerliğe engel olabilecek hafif arızalar. (Görevdeki personel için genellikle “Sınıf Değişikliği” sebebidir, ancak ilk girişte adaylar için genellikle eleme sebebidir).

• D Dilimi: Askerliğe elverişli olmayan ağır hastalıklar. (Barışta askerlik yapamaz, seferde yapar veya çürük raporu).

En Sık Yapılan Hata: Doktorlar bazen A Dilimine (Kabul) girebilecek ufak bir sorunu, takdir yetkisini yanlış kullanarak B veya D dilimi gibi gösterip adayı elemektedir. İşte dava konusu tam olarak budur.

“Askerliğe Elverişli Değildir” Raporuna Nasıl İtiraz Edilir?

Hastaneden olumsuz rapor (ön rapor) aldığınızda süreç iki aşamalı işler: İdari İtiraz ve Dava Süreci.

1. İl Sağlık Müdürlüğü’ne İtiraz

Raporun size tebliğinden itibaren 3 gün (bazı alımlarda 30 gün, kılavuza dikkat!) içinde İl Sağlık Müdürlüğü’ne itiraz etmelisiniz. Müdürlük sizi “Hakem Hastane” olarak belirlenen başka bir hastaneye sevk eder.

• Eğer Hakem Hastane “Sağlam” derse, karar çelişkili olduğu için üçüncü bir hastaneye gidersiniz ve oranın kararı idari açıdan kesinleşir.

• Eğer Hakem Hastane de “Olumsuz” derse, idari itiraz yolu tükenir. Artık tek çare İdare Mahkemesi‘dir.

2. İdare Mahkemesinde İptal Davası

İdari itirazlarınız reddedildiyse veya itiraz süresini kaçırdıysanız, raporun size tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesi’nde “İşlemin İptali ve Yürütmenin Durdurulması” istemli dava açmalısınız.

Mahkeme Süreci Nasıl İşler? (Emsal Kararlar)

Mahkemeye, “Ben aslında sağlıklıyım, hastane yanlış ölçtü” demeniz yetmez. Avukatınızın talebiyle mahkeme şu prosedürü işletir:

1. Hakem Hastane Tayini: Mahkeme, adayı genellikle bir Üniversite Hastanesine veya Adli Tıp Kurumu’na sevk eder. “Davacı hakkında TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’ne göre yeniden rapor düzenleyin” der.

2. Yeni Rapor: Mahkemenin gönderdiği hastane “Sağlam” veya “A Dilimi” raporu verirse, mahkeme idarenin eleme işlemini İPTAL eder.

3. Okula/Göreve İade: Mahkeme kararını kazanan aday, eğitim dönemi kaçmış olsa bile bir sonraki dönemde hakları saklı kalarak okula/göreve başlatılır.

En Sık Karşılaşılan Eleme Sebepleri ve Dava Konuları

2026 yılı alımlarında adayların en çok mağduriyet yaşadığı ve dava açtığı konular şunlardır:

1. Göz Sorunları ve Lazer (Göz Çizdirme)

Yönetmelik belirli derecelere kadar kırma kusurlarına (Miyop, Hipermetrop, Astigmat) izin verse de, bazı doktorlar sınırda olan değerleri elemektedir. Ayrıca lazer ameliyatı izi kalıp kalmadığı konusu da sıkça ihtilaf yaratır.

2. Düz Tabanlık (Pes Planus)

Ayak kavis açılarının yanlış ölçülmesi nedeniyle binlerce aday elenmektedir. Radyolojik (Röntgen) ölçüm ile klinik muayene arasındaki farklar dava ile düzeltilebilir.

3. Psikiyatrik Geçmiş (Tanı Geçmişi)

Adayın e-Nabız sisteminde, yıllar önce sınav stresi vb. nedenlerle aldığı “Anksiyete” veya “Depresif Nöbet” gibi geçici tanılar görünüyorsa, doktorlar doğrudan eleyebilmektedir. Danıştay, “Geçmişteki tanıya değil, şu anki ruh haline bakılmalı” diyerek bu elemeleri hukuka aykırı bulmaktadır.

4. Cilt İzleri (Eşkâl Belirleyici İzler)

Yazlık üniforma giyildiğinde görünen yerlerdeki (kol, yüz) ameliyat izleri veya dövmeler. İzin 5 metreden belli olup olmadığı sübjektif bir konudur ve mahkemece bilirkişi incelemesi istenir.

Görevdeki Personelin Sağlık Nedeniyle İhracı (Adi Maluliyet)

Sadece adaylar değil; Uzman Çavuşlar veya Subay/Astsubaylar da görevdeyken hastalanabilir. İdare, personeli “Sınıf Değişikliği” (Geri Hizmet) yaparak çalıştırmak yerine doğrudan “Adi Malul” (Sağlık sebebiyle emekli/fesih) sayıp meslekten çıkarabilir.

Bu durumda; “Hastalığımın sebebi askerliktir (Vazife Malulü)” veya “Sınıf değiştirerek çalışabilirim” iddialarıyla iptal davası açılması gerekir.

Bu konuda uzman askeri avukat desteği almak isterseniz, iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.