Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde görev yapan Uzman Erbaşlar (Uzman Çavuş/Uzman Onbaşı) ve Sözleşmeli Erler, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu‘na tabi olarak görev yaparlar. Bu personelin statüsü “sözleşmeli” olduğu için, idare (Komutanlık veya Bakanlık) belirli gerekçelerle sözleşmeyi tek taraflı feshedebilmekte veya sözleşme süresi dolduğunda yenilememe kararı verebilmektedir.

Ancak, idarenin sahip olduğu bu fesih yetkisi sınırsız ve keyfi değildir. 2026 yılı itibarıyla İdare Mahkemeleri ve Danıştay; somut bir belgeye dayanmayan, ölçülülük ilkesine aykırı olan veya sağlık yönetmeliğinin yanlış yorumlanmasıyla yapılan fesih işlemlerini hukuka aykırı bularak iptal etmektedir.

Lex Akademi Hukuk Bürosu olarak bu rehberde; sözleşmesi feshedilen askeri personelin göreve iade (iptal) davası, yürütmeyi durdurma talebi ve tazminat haklarını detaylıca ele aldık.

Sözleşme Feshi Nedenleri ve Hukuka Aykırılıklar

İdarenin sözleşme feshi işlemi yapabilmesi için kanunda belirtilen sebeplerin oluşması gerekir. Uygulamada en sık karşılaşılan ve dava konusu olan fesih sebepleri şunlardır:

1. Disiplinsizlik ve Sicil Notu Düşüklüğü

Uzman çavuşların sözleşmeleri, “kendisinden istifade edilemeyeceği” (sicil notunun düşüklüğü) veya son bir yıl içinde alınan disiplin cezalarının belirli bir puanı aşması gerekçesiyle feshedilebilir.

• Hukuka Aykırılık: Personelin aldığı disiplin cezaları basit nitelikteyse ve mesleği yapmasına engel değilse; idarenin “istifade edilememe” gerekçesi, Danıştay tarafından “Ölçülülük İlkesine Aykırı” bulunmaktadır. Örneğin, sadece sakal tıraşı veya geç kalma gibi sebeplerle sözleşme feshi, ağır bir yaptırımdır ve iptal edilme olasılığı yüksektir.

2. Sağlık Sebepleri (90 Gün Rapor Süresi)

TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’ne göre; tedavi süresi uzayan veya “Sınıfı Görevini Yapamaz” raporu alan personelin sözleşmesi feshedilebilir.

• Hukuka Aykırılık: İdare bazen personelin iyileşme sürecini beklemeden veya “Komando olamaz” raporunu “Askerlik yapamaz” şeklinde yorumlayarak hatalı fesih işlemi yapmaktadır. Bu durumda personel, sınıf değişikliği hakkının kullandırılmadığını ileri sürerek dava açabilir.

3. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması

Görevdeki personelin veya adayların güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması (aile bireyleri veya geçmişteki yargılamalar nedeniyle) fesih sebebidir.

• Hukuka Aykırılık: Anayasa Mahkemesi kararları gereği, kişinin kendisi dışındaki aile bireylerinin (baba, kardeş) eylemleri nedeniyle cezalandırılması “Suçların Şahsiliği” ilkesine aykırıdır. Bu gerekçeyle yapılan fesihler mahkemelerden dönmektedir.

4. “Kişilik Bozukluğu” veya Psikolojik Tanılar

Rehberlik ve Danışma Merkezleri (RDM) süreçleri sonrası verilen psikolojik tanılarla sözleşmeler feshedilmektedir. Ancak bu tanıların uzman doktor raporuna dayanmaması veya geçici durumların kalıcı gibi gösterilmesi dava konusudur.

Sözleşme Feshi İptal Davası Nasıl Açılır?

Sözleşmenin feshedildiğine veya yenilenmediğine dair tebligatı aldığınız andan itibaren hukuki süreç başlar.

1. Görevli Mahkeme:
Dava, personelin son görev yaptığı yerdeki İdare Mahkemesi’nde açılır. Eğer işlem doğrudan Bakanlık (Ankara) tarafından tesis edilmişse veya OHAL komisyonu kararıysa dava Ankara İdare Mahkemelerinde görülebilir.

2. Dava Açma Süresi (Çok Kritik!):
Fesih işleminin size tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde dava açmanız zorunludur. Bu süre hak düşürücü süredir; 61. gün açılan dava, ne kadar haklı olursanız olun “süre aşımı” nedeniyle reddedilir.

3. Yürütmeyi Durdurma (YD) Talebi:
Sözleşme feshi işlemi, personelin maaş alamamasına ve hayatını idame ettirememesine neden olduğu için “telafisi güç zarar” doğurur. Bu nedenle dava dilekçesinde mutlaka Yürütmeyi Durdurma talep edilmelidir. Mahkeme YD kararı verirse, dava bitene kadar geçici olarak göreve iade edilirsiniz.

Davayı Kazanınca Neler Olur? (Tazminat ve Özlük Hakları)

İdare Mahkemesi fesih işlemini iptal ettiğinde, hukuken işlem hiç yapılmamış sayılır. Bu kararın sonuçları şunlardır:

1. Göreve İade: İdare, mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde sizi göreve başlatmak zorundadır.

2. Maaş ve Özlük Haklarının Ödenmesi: Görevden ayrı kaldığınız süre boyunca (dava 1 yıl sürdüyse 1 yıllık) alamadığınız tüm maaşlar, ikramiyeler ve ek ödemeler yasal faiziyle birlikte toplu olarak hesabınıza yatırılır.

3. Derece ve Kademe İlerlemesi: Dışarıda geçirdiğiniz süre sanki çalışmışsınız gibi sayılır ve rütbe kıdeminiz ilerler.

4. SGK Primleri: Eksik yatan sigorta primleriniz kurum tarafından tamamlanır.

Sözleşmeli Er Sözleşme Feshi ve Tazminat

Sözleşmeli erler, 6191 sayılı kanuna tabidir ve uzman çavuşlara göre daha kısıtlı haklara sahip gibi görünseler de idari yargıda eşit koruma altındadırlar.

Sözleşmeli erlerin kendi istekleriyle veya sağlık/idari nedenlerle sözleşmelerinin sona ermesi durumunda, hizmet sürelerine göre “Sözleşmeli Er Tazminatı” (İkramiye) alma hakları vardır. Ancak idare, “disiplinsizlik” veya “başarısızlık” gerekçesiyle fesih yaptığında bu tazminatı ödemez.

İşte burada dava açmak iki kez kazandırır:

1. Fesih haksız bulunursa göreve dönersiniz.

2. Göreve dönmek istemeseniz bile, fesih “hukuka aykırı” bulunduğu için, içeride biriken tazminatınızı alma hakkı kazanırsınız.

Neden Bir Askeri Avukat ile Çalışmalısınız?

Askeri İdari Yargı (AYİM) kapatıldıktan sonra davalar sivil İdare Mahkemelerine geçmiştir. Ancak Askeri Ceza Kanunu, İç Hizmet Kanunu ve TSK Disiplin Kanunu teknik ve özel mevzuatlardır.

Standart bir idari dava dilekçesi, askeri hiyerarşinin ve askeri hizmetin gereklerini göz ardı edebilir. Bir askeri hukuk avukatı:

1. Sicil notlarınızın ortalamasını emsallerinizle kıyaslar.

2. Savunma alınmadan ceza verilip verilmediğini (usul hatası) tespit eder.

3. Sağlık raporlarına karşı Eğitim Araştırma Hastanelerinden yeni rapor alınmasını sağlar.

Sözleşmeniz haksız yere feshedildiyse 60 günlük dava açma süresini kaçırmadan bizimle iletişime geçin